|
Humberto Ak'abal 1952-... land: Guatemala taal: K’iche |
Humberto Ak’abal (Guatemala, 1952) wordt in zijn land beschouwd als het belangrijkste ‘literaire evenement’ van de laatste jaren, en hij trekt vooral de aandacht omdat hij in zijn eigen taal, het Mayaquiché schrijft in een land waar de inheemse bevolking van oudsher eerder wordt uitgeroeid dan toegejuicht. Het Mayaquiché is een taal van een volk waarvan al lang vóór de christelijke jaartelling sporen zijn gevonden, en volgens Ak’abal ‘een poëtische, gutturale taal die rijk is aan onomatopeeën.’ In zijn werk spreken bomen en bladeren, dieren en dingen. ‘De bomen groeien / zonder aan de bijl te denken.’ Het woord dichter bestaat niet in het Quiché, zij noemen zo iemand ‘zanger’. Ak’abal sloeg zijn grootvaders waarschuwing geen boeken aan te raken (‘want dan kun je je verstand verliezen’) in de wind. Van schaapherder en wever in zijn dorp, werd hij straatverkoper en sjouwer op de markt in Guatemalastad. In de jaren tachtig begon hij te schrijven in het Quiché. Hij vertaalde zijn gedichten zelf naar het Spaans, maar pas in 1993 vond hij een geïnteresseerde uitgever. Op dit moment woont hij weer in zijn geboortedorp Momostenango waar hij zich louter aan het schrijven wijdt. Werk van Ak’abal is verschenen in Frankrijk, Zwitserland, Duitsland, Portugal, Italië en Denemarken, en het is tevens opgenomen in diverse bloemlezingen. In 1993 ontving hij de Quetzal de Oro van Journalistenbond van Guatemala, in 1997 de Blaise Cendrarsprijs in Zwitserland en in 1998 de Premio Continental Canto de América van de Unesco in Mexico. Auteur: Mariolein Sabarte Belacortu Ajyuq’ - El animalero (1990); Guardian de la caida de agua (1993); Hojas del arbol pajarero (1995); Lluvia de luna en la cipresalada (1996); Hojas solo hojas (1996); Ajkem tzij - Tejedor de palabras (1996); Retoño salvaje (1997); Cinco puntos cardinales (1998); Desnuda como la primera vez (1998); Uxaq che’ xuquje ik’ - Hojas y luna - Blätter und Mond (1998); Poems I brought down from the mountain (1999); Gaviota y sueño (2000); Con los ojos despues del mar (2000); Todo tiene habla (2000); Saqirisanik - Cielo amarillo (2000); Ovillo de seda (2001); Aqajtzij - Palabramiel (2001). Humberto Ak’abal (Guatemala, 1952) brengt in zijn poëzie in weinig woorden de Maya cultuur van Guatemala dichterbij. In de taal van zijn volk, het K’iche, laat hij vogelstemmen klinken, nachtelijke dorpsbezoekers fluisteren en bomen ruisen. Ak’abal was schaapherder, tapijtwever en marktverkoper voor hij zich aan het schrijven wijdde. Gedichten: |